Nie lubię się bawić z dzieckiem. Temat podnoszony co jakiś czas przewija się w rozmowach z rodzicami. Trudny, nie ma co ukrywać, bo dziecko stworzone jest do zabawy, tylko dorosły, jakby trochę mniej.

Nie mówię o wiecznych Piotrusiach Panach, którzy szukają okazji do kupienia kolejnej zabawki i zabawy. Choć – między Bogiem a prawdą – często właśnie tacy dorośli najlepiej nadają się na opiekunów (lubią się bawić).

Zerknij na wpis o kolejności urodzenia i sposobie zachowania niektórych dzieci, a potem oczywiście dorosłych, o ile pozwolimy im wychowywać się „w stereotypach”.

Czy kolejność urodzenia wpływa na zachowanie dzieci? >>

Wielu dorosłych nie lubi się bawić. Wiele mam słysząc: „Pobawmy się w…”, zwyczajnie nie mają ochoty. Tez do nich należę.

Za chwilę jednak przywołujemy się do porządku i zaczyna się walka w głowie: „Czy ja jestem złą matką?”, „Dziecko ma swoje potrzeby!”, „Powołałaś na świat to się zajmuj!”

Nie lubię, ale się bawię

Siadamy na dywanie, rozkładamy pluszaki/lalki/figurki/wycinanki, czy co tam jeszcze… i się bawimy. Czasem nic nie rozkładamy i bawimy się „na niby” np.: „Mamo, jestem małym koteczkiem porzuconym przez rodziców na wielkiej zawiei. Przygarnij mnie, proszę”.

Czy ktoś potrafi odmówić koteczkowi? Jasne, że przygarniam i się opiekuję. Jednak kiedy kolejnego dnia znajduję pieska, potem pandę, jeżyka, nietoperza… i scenariusz jest mniej więcej podobny, przygarniam z coraz większym znudzeniem.

Kiedyś miałam wyrzuty sumienia: Zła matka. Jak możesz wzdychać i wywracać oczami, kiedy taki słodki jeżyk prosi o przygarnięcie?

Dzisiaj wiem, że odpowiedź jest banalna. Bo jestem dorosła. Nie jestem dzieckiem, któremu sprawia frajdę picie niewidzialnej herbatki przez miesiąc, codziennie.

Sprawdź e-book „Proste zabawy przygotowujące dziecko do żłobka i przedszkola”. 

Nie lubię niewidzialnej herbatki

Ze starszakiem to jeszcze pół biedy, bo można zaproponować jakąś konkretną zabawę np. grę planszową, klocki itd. Zebrałam tu trochę inspiracji na zabawy i zabawki: 90 zabawek dobranych do wieku i potrzeb dziecka >>

Najgorzej było z siedzeniem godzinami w piaskownicy. W pewien sposób może to sprawiać przyjemność, ale tylko w pewien i do pewnego stopnia. Potem zaczyna się dorosłość. Nasze mózgi nie działają jak mózgi małych dzieci. Potrzebujemy innych bodźców, co innego sprawia nam radość, ciekawi. I dobrze chyba, prawda?

Rozumiem powagę zabawy

Z wielką uwagą czytam różne psychologiczne i pedagogiczne teorie wychowawcze, lubię to, to mój zawód. Ale daleka jestem od wdrażania w życie każdej z nich. Szukanie wewnętrznego dziecka jest mi obce i bardzo chcę, by takie pozostało. Nie czuję się do tego zobligowana tylko dlatego, że jestem matką. (Nie ma to nic wspólnego z unikaniem specjalistycznej pomocy np. psychoterapii, po prostu nie lubię się bawić).

Czy to oznacza, że nie bawię się z dzieckiem? Oczywiście, że się bawię, bo jestem odpowiedzialnym dorosłym człowiekiem i rodzicem. Wiem, że to jest ważne dla rozwoju, budowania bliskości, poczucia bezpieczeństwa, pewnej więzi. To też najlepszy sposób edukacji.

Chcę czegoś nauczyć

Zabawa jest dla dziecka komunikacją. Kiedy mówi: „Pobawmy się, mamo”, to wiem, że czasem ma na myśli swój kiepski humor, gorszy dzień, kłótnię z przyjaciółką. Na tym chyba polega świadome rodzicielstwo. Zabawa nie jest dla mnie. Ona jest dla dziecka.

Dlatego, kiedy tylko mogę, to się bawię. Zostawiam sobie jednak prawo do swojego nie. Czy mam prawo nie chcieć się bawić „na każde zawołanie”? Tak. Nie jestem robotem na pilota.

Bywa też, że nie mam czasu na zabawę. Jak o tym poinformować z szacunkiem dla potrzeby dziecka? Napisałam w artykule: Nie mam czasu na zabawę? >>

Zabawa to wymysł współczesnych czasów?

Nie pamiętam, żeby moi rodzice ciągle się ze mną bawili. Pamiętam za to, jak rodzeństwo nie chciało się ze mną bawić i było to coś zupełnie naturalnego. Bo ja też czasem się z nimi bawić nie chciałam. Nie zawsze i nie we wszystko.

Dlaczego więc dzisiaj jesteśmy (dorośli) tak wkręceni w „bawienie się”? Tak naprawdę to „sztuczne” zachowanie dla dorosłego.

Kiedyś dorośli zajmowali się swoimi sprawami, a dzieci zabawą. W wielu miejscach na świecie oczywiście nadal ten system funkcjonuje. Jednak w cywilizowanej Europie – niekoniecznie. Wynika to z najróżniejszych przyczyn. Zapracowani rodzice bardzo niewiele czasu w ciągu dnia spędzają z dzieckiem, więc wyrzuty sumienia podpowiadają: „Musisz”.

Nie lubisz czy nie masz czasu?

Jednak do głosu dochodzą także zmęczenie, stan zdrowia, kondycja psychiczna, komunikacja w rodzinie, w pracy itd. Tysiące czynników, które odrywają dorosłego od spontanicznej zabawy, z którą zresztą też jest problem. Bo dorośli najczęściej nie potrafią się spontanicznie bawić. Wyrośliśmy z tego i już. Trudno nam zrozumieć meandry wyobraźni dziecka i nadążyć w zabawie za scenariuszem, którego najczęściej nie ma. Jak zatem radzić sobie z tym trudnym tematem?

Wziąć oddech. Jeśli mam ochotę, siłę i czas, to się bawię. Fakt, że staram się ten czas dla dziecka mieć. Nie szukam wymówek. Pracuję nad sobą i przygarniam każdego dnia kotki, pieski i nietoperze, buduję siedemdziesiątą siódmą wieżę z klocków, piję niewidzialną lemoniadę itd.

Trochę z obowiązku, ale tysiąc razy bardziej z miłości. Czy lubię tę formę wspólnej aktywności? Nie zawsze. Daję sobie prawo do nielubienia tego. Traktuję jak codzienne wyzwanie, ale nie udaję przed sobą i światem, że jest to moje ulubione zajęcie. I to bardzo pomaga.

Odczarować nielubiane

Spróbuj (w miarę możliwości) odczarować zabawę z przymusu. Szukaj czegoś na kształt złotego środka, kompromisu.

We wszystkie zabawy na niby można się bawić np. w drodze ze szkoły/przedszkola, przy wieczornej kąpieli, stojąc w korku. Wtedy (kiedy i tak nie jesteś w stanie robic nic innego.). To też pomaga uporac się z poczuciem straty czasu, o czym wielu rodziców (zwłaszcza pracujących zawodow np. prowadzacych własną firmę) wspomina przy tym temacie.

Można też wciągać dziecko w zabawy związane z obowiązkami domowymi. Segregowanie skarpetek, składanie ręczników, liczenie czystych talerzy, krojenie ugotowanej marchewki na sałatkę itd. Są rzeczy, które trzeba w domu zrobić i można je robić wspólnie.

Podcast Tylko dla Mam

Jeśli komuś brakuje pomysłów na wspólne zabawy, zostawiam odcinek, w którym nie tylko się bawimy, ale też ćwiczymy koncentrację.

Potrzebujesz wsparcia? 

Jak delikatnie rozmawiać z dzieckiem o rozwodzie? Rozwód to jedno z najtrudniejszych doświadczeń, przez które mogą przejść dorośli. Jednakże, gdy w grę wchodzi rodzina z dziećmi, staje się to jeszcze bardziej skomplikowane i delikatne zagadnienie.

Jak więc podejść do rozmowy z dzieckiem o rozwodzie w sposób, który będzie dla niego zrozumiały i wspierający?

Przygotuj się do rozmowy o rozwodzie

1. Przygotuj się emocjonalnie: Zanim przystąpisz do rozmowy z dzieckiem, upewnij się, że sam/a jesteś gotowy/a na ten trudny dialog. Rozwód może wywoływać silne emocje, więc ważne jest, abyś był/a w stanie zachować spokój i pewność siebie.

2. Wybierz odpowiedni czas i miejsce: Spokojny moment, kiedy nie będzie dużo rozpraszających czynników. Miejsce powinno być prywatne i komfortowe, gdzie dziecko będzie czuło się bezpiecznie i będzie mogło wyrażać swoje emocje swobodnie.

3. Bądź szczery/a, ale dostosuj się do wieku dziecka: Ważne, aby dostosować sposób komunikacji do wieku i poziomu rozwoju dziecka. Zbyt skomplikowane lub techniczne wyjaśnienia mogą być trudne do zrozumienia dla młodszych dzieci.

4. Unikaj winy i oskarżeń: Niezależnie od przyczyn rozwodu, staraj się unikać oskarżeń i winy. Dzieci często czują się winne za rozpad małżeństwa rodziców, dlatego ważne jest, aby podkreślić, że to decyzja dorosłych i że nic nie zmienia to miłości rodziców do dziecka.

5. Słuchaj i odpowiadaj na pytania: Pozwól dziecku wyrazić swoje uczucia i obawy. Słuchaj uważnie i odpowiadaj na pytania w sposób szczery i zrozumiały. Upewnij się, że dziecko wie, że może na Tobie polegać i że jesteś gotowy/a wesprzeć je we wszystkich trudnych chwilach.

Bicie STOP! Książka dla dzieci, którym zdarza się bić innych i dla tych, które chcą się obronić

6. Zapewnij poczucie bezpieczeństwa: Po rozwodzie dzieci często odczuwają niepewność i lęk co do przyszłości. Ważne jest, aby zapewnić im poczucie bezpieczeństwa i stabilności. Upewnij się, że dziecko wie, że nadal będzie kochane i wspierane przez obu rodziców.

7. Kontynuuj otwartą komunikację: Po rozmowie o rozwodzie, kontynuuj otwartą komunikację z dzieckiem. Zachęcaj je do wyrażania swoich uczuć i obaw oraz zapewnij, że zawsze może się do Ciebie zwrócić, gdy będzie potrzebowało wsparcia.

Każde dziecko reaguje na rozwód rodziców w inny sposób, dlatego ważne jest, aby być cierpliwym i wyrozumiałym.

Daj mu czas na przetworzenie informacji i dostosuj się do jego potrzeb emocjonalnych. Wspieranie dziecka w trudnych momentach może pomóc mu przejść przez ten trudny okres i zbudować silne fundamenty do przyszłości.

Potrzebujesz pomocy specjalisty?

od 15 lat prowadzę konsultacje pedagogiczne online, mogą oen stanowić cenne wsparcie, gdy konieczne jest porozmawianie z dzieckiem o trudnych tematach, takich jak rozwód.

Pozwalają zachować prywatność, ponieważ rozmowy odbywają się w bezpiecznym i poufnym środowisku. Możesz czuć się bardziej swobodnie wyrażając swoje uczucia i obawy, wiedząc, że rozmowa odbywa się w zaciszu własnego domu.

Konsultacja pedagogiczna rozmowa online

Jak powiedzieć dzieciom o rozwodzie? „Będzie inaczej” i „Moje dwa domy”

Wesprzyj się książkami.

Jak powiedzieć dzieciom o rozwodzie? „Będzie inaczej” i „Moje dwa domy”

Mądre książki dla dzieci pokazujące różne rodziny

Mądre książki dla dzieci pokazujące różne rodziny

Potrzebujesz więcej wsparcia? Przygotowałam webinar 

Jak działać, gdy dziecko bije, gryzie, jest agresywne? Jak nauczyć dziecko bronic się, gdy ktos je atakuje? 

Moje dziecko szybko się podaje. Jak mu pomóc? Jest tyle rzeczy „do wyćwiczenia”, a dzieci to często małe nerwusy, które chcą tu, teraz, od razu. Albo nawet nie chcą spróbować, bo wiedzą, że im się nie uda. A ściślej rzecz biorąc, nie wiedzą, tylko się zamartwiają na zapas.

Zakładanie spodni. Niby prosta sprawa. Wyobraź sobie swoje dziecko, stojące przed tym (lub podobnym) wyzwaniem. Jedne dzieci uczą się ubierać bardzo szybko. Nie mają problemu z tym że podejdziesz, odrobinę pomożesz, że coś jest krzywo lub uwiera. Tym razem uwiera, następnym razem już nie.

Za szybko się poddaje

A może twoje dziecko w tej scenie, od początku jest nastawione negatywnie do koncepcji samodzielnego ubierania spodni? Bo to jest przecież trudne. Skoro do tej pory ty to robiłaś, dlaczego nagle każesz robić to samodzielnie? Jest to powód do awanturki i to zanim jeszcze się zacznie ubieranie. A potem? Pewnie słyszysz coś takiego: Nie udało się ubrać za pierwszym razem. Nigdy się nie uda!

Jeśli się zastanawiasz, które z tych dzieci rozwija się prawidłowo, to powiem od razu, że jedno i drugie. I nie odkryję Ameryki twierdzeniem, że każde rozwija się po swojemu, prawda? Może jednak uchylę rąbka mniej znanej tajemnicy o tym, że każdy człowiek rodzi się z pewnymi predyspozycjami do podejmowania wyzwań i wprowadzania zmian w swoim życiu. Żadne z tych predyspozycji nie są ani lepsze, ani gorsze, po prostu są inne.

Kluczem jest sposób myślenia

Obserwując swoje dziecko w różnych okolicznościach, pewnie dość szybko stwierdzisz, czy jest osobnikiem nastawionym na myślenie stałe, czy może rozwojowe. Te dwa sposoby postrzegania siebie w rzeczywistości zostały określone przez psychologów już w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku.

Dzieci patrzące na siebie przez pryzmat myślenia stałego uważają, że takie się po prostu urodziły. Nie mają zakodowanego dążenia do podejmowania kolejnych prób. Uważają, że taki jest stan rzeczy i koniec. Mają takie, a nie inne możliwości i już.

Bicie STOP! Książka dla dzieci, którym zdarza się bić innych i dla tych, które chcą się obronić

Są powody, że się poddaje

Z czasem, wzrastając w określonych warunkach, jedne zaczynają uważać się są ładne, inne, że są mądre, jeszcze inne za niegrzeczne itd. A skoro jestem niegrzeczna, to jak niby nagle mam stać się inna? Skoro jestem łamagą, to wiadomo, że nie nauczę się jeździć na rowerze! Mniej więcej tak siebie postrzegają maluchy z predyspozycjami do myślenia stałego.

Z kolei dzieci myślące rozwojowo to te, które jakoś instynktownie rozumieją, że im więcej człowiek ćwiczy, tym łatwiej mu coś (osiągnięcie celu) przychodzi i lepiej wychodzi. Nie postrzegają więc siebie przez pewne określenia: zdolny, mądry, łamaga. Nie poprzestają na wierze, że takie są i nic się z tym nie da zrobić np. Nie potrafię jeździć na rowerze i już.

Zamiast denerwować się (frustrować), że nie potrafią czegoś zrobić, wolą działać i sprawdzać, czy tak naprawdę jest. Nie przywiązują się tym samym do tych określeń i chętnie szukają różnych rozwiązań w trudnych sytuacjach.

Czy tak już im zostanie?

Jacy dorośli wyrosną z tych dwóch typów dzieci, to już zależy od nas – rodziców. To, że ktoś ma predyspozycje do takiego, a nie innego sposobu myślenia, wcale nie znaczy, że tak musi zostać na zawsze. Wszystko dzieje się w mózgu. A już najwięcej zależy od tego, co dziecko słyszy od dorosłych.

Tak jak idąc na dietę, zawsze usłyszysz, że zanim zaczniesz kupować mniej słodyczy lub głodzić się, powinnaś poukładać sobie (co nieco) w głowie. Zmienić sposób myślenia i sposób działania. W innym wypadku, całe odchudzanie – prędzej czy później – skończy się efektem jojo.

Zmienić perspektywę

Dokładnie tak samo jest ze zmianą sposobu myślenia (widzenia siebie) przez dzieci. Jeśli nauczymy je, pokażemy im, że kolejne podejmowane próby przynoszą coraz lepsze rezultaty, to z tych małych pesymistów patrzących w sposób stały, mogą wyrosnąć niestrudzeni badacze świata. Tak jak przy odchudzaniu ważna jest „zmiana nawyków żywieniowych” lub „stylu życia”, tak w wypadku dzieci – zmiana myślenia o sobie i swoich możliwościach. Nie na chwilę, ale na każdy dzień. Wtedy się uda.

Dorośli też to mają

Nie wiem, czy też tak masz, ale czasem trafia się na osobę, która od początku jakoś dołuje. Niby gadacie o mało ważnych sprawach np. pogodzie, ale właśnie podczas tej krótkiej gadki, po prostu czujesz, że dzisiaj to już słońce nie wyjdzie. Dobrze będzie, jeśli jeszcze kiedykolwiek wyjdzie. Pięknie to ujął Alexander Graham Bell:

Czasem tak długo wpatrujemy się w drzwi, które się zamykają,
że nie widzimy tych, które się otwierają.

Jak mogę pomóc?

Może odrobinę przesadzam w tym przykładzie, ale na pewno masz w swoim otoczeniu dorosłych przekonanych o tym, że potrafią przenosić góry. To ci, którzy słysząc o twoim problemie mówią: Jak ci pomóc? Ci, którzy zamiast roztrząsać problem i rozkładać na czynniki pierwsze, ewentualnie szukać winnych, skupiają się głównie na poszukiwaniu rozwiązania.

Są i tacy, którzy podczas tej samej rozmowy, mówią: No cóż, takie jest życie i trzeba się z tym pogodzić.

Jednych i drugich wychowali jacyś rodzice, jakieś społeczeństwo. I teraz znowu zerknij na swoje dziecko. Tym razem pamiętając, że ono od urodzenia obserwuje ciebie. Czy szybko się poddaje? Czy jedna, dwie nieudane próby oznaczają płacz, nerwy, stres i zdenerwowanie?

A moje dziecko?

Nie mówię o wygrywaniu i przegrywaniu w planszówki, nie mówię o rywalizacji z rówieśnikami. Mówię o codziennych czynnościach. Mniejszych i większych wyzwaniach, przed którymi – siłą rzeczy – dzieci stają każdego dnia.

Każdego dnia przecież czegoś się uczą. Jednym zdobywanie nowych umiejętności przychodzi łatwo. Dla innych każda rzecz jest problemem. A tobie już trochę ręce opadają, bo przecież wciąż się słyszy, że dzieci są takie ciekawe świata, tak chętnie doświadczają, takie chłonne te młode umysły. Patrzysz na swoje dziecko, które rzuca w kąt skarpetkę „bo trudno założyć” albo kopie rower, bo nie może utrzymać równowagi. I sama masz ochotę rzucić coś w kąt.

Już wiem, dlaczego się poddaje

Być może twoje dziecko urodziło z ukierunkowaniem do stałego myślenia, które nie pozwala mu cieszyć się z doświadczania nowych rzeczy. Możesz mu pomóc na kilka sposobów. To nie jest wyrok, to tylko pewna predyspozycja naturalna, którą można zmienić. Im wcześniej się zacznie, tym łatwiej o sukces. Oczywiście wszystko w formie rozmów i zabaw.

Znowu wracam do odchudzania się. Sam wiesz, że są ludzie (genetycznie) obciążeni tłuszczykiem tu i ówdzie. Jednak to, czy będą otyli, zależy w dużej mierze od nich. Od nawyków żywieniowych, pracy nad ciałem itd. Mogą wyćwiczyć swoje ciało. Najpierw jednak muszą wyćwiczyć mózg. On jest sterem i okrętem w każdym działaniu. W sposobie postrzegania siebie – również. Tak samo ćwiczy się go w kwestii zmiany myślenia ze stałego na rozwojowe.

Ćwiczyć i jeszcze raz ćwiczyć

Oczywiście, jak z wieloma wrodzonymi cechami, natura tak to zorganizowała, że pewne rzeczy da się po prostu wypracować. Najpierw jednak warto je zrozumieć. Kiedy po kolejnej nieudanej próbie spływa na dziecko fala frustracji, to jasne jest, że się wkurza. Nie potrafi powiedzieć: To całe ubieranie spodni wydaje się być bardzo skomplikowane. Nie udaje mi się od razu więc czuję frustrację. Nie, dziecko tego nie powie (wielu dorosłych też nie potrafi). Dziecko wrzaśnie lub rzuci tymi spodniami o podłogę i się rozpłacze.

W tym odcinku podcastu opowiadam o technikach radzenia sobie z frustracją i zachęcania dziecka do podejmowania kolejnych wyzwań. Mimo wrodzonego nastawienia na „nie”.

Teraz już wiesz, jak wspierać dziecko w radzeniu sobie z sytuacjami, które na początku wydają się trudne do opanowania i frustracją, trudną do zrozumienia.

Małymi krokami

Jednak chciałabym jeszcze dodać kilka pomysłów związanych z zachęcaniem do podejmowania kolejnych prób. Czasami rodzice mogą zmienić jeden czy dwa komunikaty kierowane w stronę dziecka. Tylko tyle, a to co uzyskujecie w zamian, jest po prostu bezcenne.

• Nie używaj ogólników: ładne, super, rewelacja. Ładny rysunek to tak konkretnie jaki? Lepiej opisuj to, co widzisz. Zachowanie i starania dziecka: Widzę, że użyłeś wszystkich kolorów kredek, jakie masz w pudełku. Mocno się przy tym napracowałeś, ale efekt jest niesamowity. Dawno nie widziałam tak kolorowego pomidora.
• Kiedy chwalisz mówiąc: Ale jesteś zdolna, fajny pomidor, to przekazujesz (pewnie nieświadomie) pochwałę opartą na byciu „jakimś”. Kiedy twoje dziecko zakoduje sobie, że jest zdolne i głównie na tym oprze budowanie poczucia wartości, to wyobraź sobie, co się stanie, kiedy ktoś powie: Ale brzydki pomidor. Albo, kiedy nie wygra konkursu plastycznego na najładniejszy rysunek pomidora. Co może pomyśleć? Nie jestem zdolna, bo mi się nie udało. Rodzice nie mieli racji. Nie umiem rysować ładnego pomidora.
• Jeśli mówisz: Jesteś ładna, to tak naprawdę nie motywujesz do żadnego działania tylko określasz, jakie dziecko jest (twoim zdaniem). Łatwo w ten sposób wyrobić postrzeganie siebie przez pryzmat wyłącznie bycia jakimś (mądry, grzeczny, niegrzeczny, nerwowy, niejadek, zdolny). Lepiej utwierdzać dziecko w przekonaniu, że nie jest wyłącznie „jakieś”. Ważniejsze o tego jakie jest, staje się wtedy to, co może, chce i potrafi zrobić, jeśli tylko włoży w to odrobinę wysiłku. To przez działanie zmienia się rzeczywistość, a nie przez wyłącznie bycie: mądrym, ładnym, zdolnym czy miłym.
• Nikt nie chce być raz na zawsze określony, wsadzony w pewne ramy. Zwłaszcza dziecko powinno mieć pole do poszukiwania, a nie szarpania się z przyklejoną łatką.
• Pozwól działać po swojemu. Zostańmy już przy tym obrazku przedstawiającym tęczowego pomidora. Wiesz, że nie istnieją w rzeczywistości, ale twoje dziecko miało ochotę wysilić się właśnie podczas rysowania tęczowego pomidora. Więc warto docenić ten wysiłek zamiast edukować i poprawiać, bo pomidory to są raczej czerwone.
• Nawet jeśli coś się nie uda np. jakiś cel nie zostanie osiągnięty, też możesz wspierać i motywować. Jeśli ten tęczowy pomidor był akurat rysowany na konkurs plastyczny i niestety, twoje dziecko nie zdobyło pierwszej nagrody, choć bardzo na nią liczyło, to też nie koniec świata. To znaczy… pewnie dla malucha przez chwilę tak, ale ty możesz w tej smutnej sytuacji pokazać radosny promyk. I o to właśnie chodzi, żeby takich promyków szukać w każdej sytuacji. Ćwiczyć mózg dziecka w ich wyszukiwaniu: Przykro mi, że tym razem nie udało ci się zdobyć pierwszej nagrody, ale twój pomidor był najbardziej kolorowym pomidorem na całej wystawie. Widziałeś ile osób uśmiechnęło się patrząc na twój rysunek? Patrzenie na niego sprawiło im wielką radość.

Razem damy radę!

Pokaż dziecku, że ćwiczenia dają rezultaty. Wymyślcie wspólnie jakąś rodzinną przygodę do przeżycia. Najlepiej nauczcie się czegoś nowego np. wrzucanie piłki do kosza (lub papierowych kulek do pudełka). Na początku wszyscy będziecie w tym dość słabi, ale po kilku dniach systematycznych ćwiczeń, na pewno okaże się, że idzie wam coraz lepiej. Tylko tyle – wesoła zabawa połączona z wyzwaniem i ćwiczeniami. Przy okazji dużo rozmawiajcie o tym, ile dają systematyczne ćwiczenia. Tym sposobem dziecko dostanie, jakby na tacy, dowód na to, że macie rację.

Niejedne badania psychologiczne potwierdzają, że komunikaty wspierające mają sens. Że dzieci, które słyszą często o tym, że własną praca i ćwiczeniami można zmieniać swoją przyszłość, stają się właśnie tak myślącymi dorosłymi. Natomiast dzieci słyszące głównie, że są zdolne czy mądre, polegają wyłącznie na tej wierze płynącej „z zewnątrz”. Nie mają jednak zakodowane w mózgu, że od ćwiczeń i wysiłku wkładanego w zdobywanie nowych umiejętności, zależy bardzo wiele.

Daj mi! Chcę to! Dlaczego ze współczesnymi dziećmi tak trudno czasem wytrzymać?

Kiedy zacząć?

Jak najwcześniej. Już. Bolesny jest dla zdolnych i mądrych ten moment, w którym okazuje się, że stają przed wyzwaniem wymagającym ćwiczeń. Że bycie zdolnym nie wystarczy do szybkiego zasznurowania buta. Trzeba poćwiczyć. Nie radzą sobie z porażką, bo nikt ich nie nauczył osiągać sukces przez ćwiczenia. Prędzej czy później, tych wrodzonych zdolności zaczyna brakować. Czy to na etapie szkoły podstawowej, czy może nawet jeszcze w przedszkolu. A już na pewno w dorosłości.

Takie rozmowy i przede wszystkim ćwiczenia, utwierdzające mózg w przekonaniu, że kolejne próby przynoszą rezultaty, są ważne dla budowania poczucia wartości i wiary w siebie. A wszystko zaczyna się od słów płynących od rodziców.